«آن جا که محبت نباشد »

آن جا که محبت نباشد  

گشوده نخواهد قلب من ، چشمان من

خشکیده خواهد شد          

 دریای کلام و شعر من  

نام ونشانی از من نخواهد ماند

آن جا که محبت نباشد     

نام و شهرت در این جهان هیچ است هیچ

در پهنه ی شکوه و در این بساط فلک    

زندگی پوچ است پوچ

آن جا که محبت نباشد         

آیا عقاب به کوه پر خواهد کشید ؟

آیا شبنم در  برگ گل خواهد نشست ؟  

انسان آرامش انسان نخواهد داشت

آن جا که محبت نباشد      

براستی که کلام و شعر همچو سرما خواهد لرزید

آنجا که محبت نباشد   

بیا و گذری به این جهان کن 

هیچ بذر گلی نخواهد رست

آن جا که محبت نباشد

 شاعر فقید جمهوری آذربایجان سروده و حمید رضا آهنگرانی

رشد معلم – دوره ی بیست و چهارم – تابستان 1385

  عامل لطف و محبت مؤثر ترین عوامل تعلیم و تعلم است  بر معلم لازم و ضروری است شاگردانش را از اخلاق زشت و ناپسند حفظ کند و مراقب باشد که سخنان بیهوده از شاگردانش سر نزند و از معاشرت آنان با اشخاص نامناسب و امثال این گونه اعمال ناروا جلوگیری و ممانعت  نماید . معلم باید همواره از عامل لطف و مهر و محبت ومودت برای ارشاد شاگردانش استفاده نماید و آنان را به خاطر تخلف و سوءرفتار توبیخ ننماید به راستی باید در مراتب مهر ومحبت پیامبر عزیز و گرامی اسلام (ص) نسبت به آن مرد اعرابی و بیابانگرد ، اندیشید که مسجد را با بول و پیشاب خود آلوده کرد و پیامبر به جای توبیخ و درشتخویی ازدر لطف و دلسوزی وارد شده واز راه محبت این مرد صحرا گرد را متوجه زشتی و نادرستی رفتارش نمود .

           تعلیم و تربیت – جلد دوم – دکتر سید محمد باقر حجتی  

 حسّ شیرین                                                                                                            

          دستش را به سختی به لبه ی پنجره رساند و خود را بالا کشید . حالا دیگر پایش به هیچ جا بند نبود . یک لحظه با خود فکر کرد اگر سنگ لبه ی پنجره کنده شود ؟ اما دوباره بی خیال خود را بالا کشید . جلوی پنجره ، میله های محکمی جوش داده بودند .  از پشت میله ها ، کوچه پیدا بود . کوچه خالی خالی بود . هیچ کس به طرف مدرسه نمی آمد . جیغ و فریاد بچه ها در گوشش می پیچید و سرش سوت می زد . یک بار دیگر خود را بالا کشید . باز هم کوچه خالی بود . داد زد : « نمی یاد  ... توی کوچه هیچ کس نیست ... امروز خیلی دیر کرده ... » و منتظر پاسخ بچه ها بود . اما یک دفعه سنگینی سکوت سردی را پشت سرش احساس کرد . می دانست سکوت کلاس به خاطر چیست . جرأت نداشت برگردد و پشت سرش را نگاه کند . نگاه های تند و سوزنده ی عظیمی را بر پشت خود احساس کرد . دستش را از لبه ی سنگ رها کرد و پایین پرید . سنگینی تمام وزنش روی یک پایش آمد و ناگهان دردی در تمام جانش پیچید . خم شد و مچ پایش را گرفت و فشرد . هنوز چشمش در چشم های عظیمی نیفتاده بود . سرش را همچنان پایین گرفته بود و منتظر عکس العمل عظیمی بود . خشمی ... فریادی ... اما عظیمی هیچ نمی گفت . متحیر ، او و بقیه ی بچه ها را نگاه می کرد . سرانجام به حرف آمد : کشیک چه کسی را می دهید ؟  در صدایش نه کنایه بود نه خشم . فقط سؤال بود و حیرت . هیچ کس چیزی نمی گفت . سکوت طولانی شد . عظیمی دوباره خودش شد . بالای سرش آمد و فریاد کشید : برای چی بالا رفته بودی ؟ اگر بلایی سرت می آمد ؟ ... تو نمی خوای هیچ وقت ....... ؟

      حالا درد پایش توی قلبش هم جریان داشت و چشم هایش می سوخت .  عظیمی باز هم جلوی همه سرش فریاد زده بود . همچنان سرش را پایین انداخته بود و مچ پایش را فشار می داد . سنگینی سکوت همه را آزار می داد . عظیمی هر چه فریاد در سینه داشت بیرون داده بود و آرام شده بود . چند قدم برداشت و درست بالای سرش ایستاد . می دانست که خیلی دلش می خواهد ناله ای بکند تا او هم فرصت داشته باشد نقش یک معاون دلسوز را بازی کند . اما هر دو می دانستند  که حسرت شنیدن یک آخ هم به دل همه خواهد ماند . ناگهان از پشت پای عظیمی سایه ی نرم و لطیف حکیمی را دید که آرام وارد کلاس شد . همه ی بچه ها بلند شدند .

         عظیمی پشت سرش را نگاه کرد : « خانم حکیمی شما دوباره دیر آمدید ، بچه ها ، مدرسه را روی سر خودشون گذاشتند . ببینید این دختر چه بلایی سر خودش آورده ... »  و زود از کلاس بیرون رفت . می دانست دیگر جای او نیست .

حکیمی بالای سرش آمد . درد داری ؟ 

- می تونم تحمل کنم .

- کمد وسایل را باز کرده ای ؟

        صدای حکیمی آن قدر آرام بود که همه چیز فراموشش شد . دیگر نه پایش درد می کرد و نه از تحقیرهای عظیمی دلخور بود . یک دفعه بال گشود و به طرف کمد وسایل ورزشی رفت و وسایل را بیرون آورد .

          اوایل ، حکیمی برای او معلمی بود مثل همه ی معلم های دیگر. آرام می آمد . با اطمینان به بچه ها نگاه می کرد و خیلی جدی کارش را انجام می داد . با آمدن او ساعات ورزش برای همه شده بود ساعت یک درس جدی و انجام کار . حکیمی همان جلسه ی اول ، او را مسئول کمد وسایل ورزشی کرد .

" یعنی او درباره ی وضعیت درسی او و مشکلاتش چیزی می داند  و می خواهد از روش سپردن مسئولیت و این مسخره بازی های آزمایش شده استفاده کند ؟ "

       اما حکیمی به هرکسی کاری سپرد . پس احتمالاً حکیمی چیز خاصی درباره ی او نمی داند . نمی تواند همان هفته ی اول این همه اطلاعات درباره ی همه ی بچه ها به دست آورده باشد . برای حکیمی همه ی بچه ها یکسان بودند . اما اگر حکیمی از وضعیت او خبردار می شد... کلید را از او پس می گرفت یا برای آزمایش تکراری " هر کسی استعداد یک کاری را دارد " بار هم کلید پیش او می ماند ؟

       همه ی روش های تربیتی را که تا به حال معلم های دیگر درباره ی او استفاده کرده بودند خوب می شناخت و از همه ی این بازی ها خسته بود . فقط دلش می خواست بداند حکیمی چه روشی می خواهد به کار ببندد تا شکستش دهد . دلش می خواست کلید را پرت کند و از همه چیز فرار کند . از درس ها که برایش مثل غولی شده بودند ، از ناپدریش و توهین هایش از تحقیر ها ، از خورد شدن ها در خانه ... در مدرسه ، از همه چیز و از همه کس ... و از حکیمی ...

       چند روزی بود که می دید گه گاه آثاری از نگرانی در چهره ی حکیمی پیدا می شود . یک بار که رفته بود کلید کمد وسایل را تحویل بدهد ، حکیمی را دید که با نگرانی با تلفن حرف می زند ، نگران بود ، حکیمی ،  همان حکیمی آرام و محکم بین بچه ها نبود ، در صدایش التماس و ناله بود... پس حکیمی هم مشکلات خود را دارد ، اما پنهان می کند . ایکاش او هم می توانست پنهان کند . ای کاش نگفته بود که ناپدری دارد . ای کاش کمی بیشتر درس می خواند تا دیگران ندانند که او از همه چیز و از درس هایش می ترسد ، ای کاش ... ایکاش .... ای کاش توانایی فراموش کردن را داشت ...

      حکیمی با چهره ای مضطرب وارد مدرسه می شد اما در زمین بازی همه چیز را فراموش می کرد . زنگ می خورد و او هنوز با بچه مشغول بود . هرکسی فکر می کرد خودش بیش از همه به حکیمی نزدیک شده است اما برای حکیمی همه ی بچه ها مهم و خواستنی بودند .

        حالا مطمئن شده بود که حکیمی فقط به فکر انجام کار خود است و به او به عنوان وسیله ای برای آزمایش روش های تربیتی نگاه نمی کند . حکیمی هم برای خود ناراحتی هایی دارد . حکیمی هم گاه گاهی دیر می آید . حکیمی یک کسی است مثل همه . احساس می کرد تمام هفته را در انتظار روزی به سر می برد که با او کلاس دارند . خیلی دلش می خواست از خود عرضه ای نشان بدهد . با دقت به حرف ها ی حکیمی گوش می کرد . حکیمی خیلی راحت همه چیز را توضیح می داد اما انگار او واقعاً عرضه ی هیچ کاری را نداشت . انجام حرکات ساده ی ورزشی هم برایش مشکل بود .

         چند روزی بود که کلید کمد وسایل ورزشی ناپدید شده بود . او کلید را به دفتر تحویل داده بود خیلی ها این را دیده بودند اما باز هم او را مقصر می دانستند . می دانست دوباره وسیله ای پیدا شده تا بی عرضه بودنش اثبات شود . نگران کنار حیاط نشسته بود و بازی بچه ها را نگاه می کرد . عظیمی از دور پیدایش شد . دیدن عظیمی همه ی بدبختی هایش را به یادش آورد . می دانست که دوباره تحقیر خواهد شد . سر خود را خم کرد و آماده ی شنیدن تحقیر های عظیمی شد و عظیمی هم بالای سر او آمد و فریاد کشید : « این جا هم که بی کار نشستی ، دختره ی... چه کسی کلید را به تو سپرده بود ؟... »  و رفت تا با خانم حکیمی حرف بزند .. « خانم حکیمی ... امروز که دیر آمده بودید ... »

         عظیمی همه را می خواست خورد کند . صدای عظیمی مثل فریاد ها ی وحشتناکی به گوشش می رسید . می دانست که حکیمی آرام و صبور همه ی حرف ها را گوش می دهد و بعد هم  آرامَش می کند و او را به دفتر برمی گرداند و با یک جمله همه ی سر و صدا ها را می خواباند . اما او باز هم خورد شده بود . خیلی بدتر از گذشته ها . بی هیچ دلیلی .. بی عرضه .... بی لیاقت ... نا بهنجار ... گستاخ ... این صدا ها مانند پتکی در گوشش می پیچید ... حکیمی همه ی این چیز ها را درباره ی او شنیده بود . حتی اگر سنگ هم بود این حرف ها در او تأثیر می کرد . بی عرضه تو عرضه ی هیچ کار ی را نداری ... تو نمی تونی حتی یک کلید را .... پس تو چه کاری را می تونی درست انجام بدی؟...تو ... تو.... تو.....

             حرف ها و همه ی خشم و نفرتش مثل گلوله های توپی شده بودند که خود را به دیواره ی مغزش می کوبیدند . رو به رویش بچه ها توپ های سنگین بسکتبال را محکم به زمین می کوبیدند . صدای عظیمی هنوز هم به گوش می رسید . در بین حرف هایش اسم خودش را هم شنید . حالا دیگر مطمئن بود حکیمی را هم از دست داده است ... خون به صورتش دوید از شدت خشم داغ داغ شده بود . از جا پرید توپ درست جلوی پایش خورد ، توپ را گرفت و با شدت بر زمین کوبید و با توپ به طرف جایی که عظیمی ایستاده بود ، پیش رفت اما میله ی بسکتبال او را به سوی خود می کشید . ناگهان مسیرش را عوض کرد و توپ را با تمام توان به طرف حلقه پرتاب کرد . توپ از کنار حلقه به زمین افتاد . دوباره توپ را گرفت و بر زمین کوبید . بی عرضه ... بی لیاقت ...   توپ را پرتاب کرد  ... یک بار ... دوبار ... شاید بیست بار توپ را پرتاب کرد . دلش می خواست باز هم پرتاب کند . بی عرضه ... گستاخ ... اما دیگر نمی توانست . خسته شده بود . نفس نفس می زد حالا  خشمش فروکش کرده بود . خودش هم نمی دانست آن همه خشم را چطور آرام شده اند . صدای دست زدن آمد . به طرف صدا برگشت . حکیمی بود . : « خیلی عالی بود ... تو پشت سرهم تونستی 15 بار توپ را توی حلقه بندازی . این خیلی عالیه ... بی نظیره ...  » نگاه های حکیمی نرم و مهربان بود . مثل همیشه .

    یک دفعه به خود آمد . همه ی بچه ها کم و بیش دور زمین جمع شده بودند و او را نگاه می کردند .. در دلش احساس خوب و شیرینی داشت . نه به خاطر تشویق حکیمی بلکه بیشتر به خاطر این که جلوی همه و از همه مهمتر جلوی عظیمی توانسته بود کاری را درست انجام بدهد . حالا عظیمی خورد شده بود . با افتخار به سوی او نگاهی انداخت . اما عظیمی آرام گوشه ی زمین ایستاده بود و لبخند می زد . یک لبخند واقعی . انگار هیچ وقت هیچ تحقیری در خنده هایش نبوده است  .   

 کمتر از ذره نه ای پست مشو مهر بورز

             تابه سرمنزل خورشید رسی رقص کنان

                      حافظ

نمایشنامه

                               محتضر

چه کسانی نمی خواهند انسان ها دوست ، یاور و عاشق یکدیگر باشند ؟

پرده ی اول

 ( صحنه اتاق بیمارستانی در عراق )

         زنی روی تخت خوابیده و پزشکی بالای سر او مشغول است . دو مرد و دختر جوانی هم دور تخت ایستاده اند .

پزشک : آرام باشید . خوابش برد . ملافه را روی او درست می کند و از اتاق خارج می شود .

 مرد جوان تر ، آرام به سوی زن گردن می کشد  : حالا آرام گرفت و خوابید . اما چه فایده ؟ چند دقیقه دیگر بیدار می شود و باز هم سراغ سجاد را می گیرد . آن وقت با چه آرامَش کنیم ؟ 

دختر جوان سری تکان می دهد : دیگه هیچی ... دیگه هیچی نمی تونه مادر را آرام کند .

مرد : حالا با این مصیبت چه کنم ؟ نمی شد کمی صبر می کردی و این خبر را به او نمی دادی ؟

جوان : چه فرقی می کرد ؟ کسی دیگه این خبر را به او می داد .

- لااقل کمی آروم تر ...

- من که جور بدی خبر را به او ندادم.

- می گذاشتی خودم این خبر را آروم آروم به او می گفتم .

دختر جوان : تو پدر ؟

-        آخه من که به او چیزی نگفتم ..

دختر : خود مادر در این روزها آرامش نداشت . بی قرار بود . از اول شروع جنگ ، هر وقت در می زدند او هراسون از جا می پرید ... هر وقت حرفی از جنگ می شد ، بند دلش پاره می شد ...

مرد جوان : او می دونست سجاد کشته می شه ... این جنگی نبود که سجاد ازش سالم بیاد بیرون ...

من هم که چیزی به او نگفتم ... خودش تا مرا پریشون دید همه چیز را فهمید . ( چند قدمی به طرف پنجره بر می دارد ) گفت ... گفت از سجاد خبری داری ؟  من هم جوابش را ندادم . ... او... او  خودش از سکوت من همه چیز را فهمید . من .. من هیچی نگفتم ...

زن کم کم تکان می خورد . آرام می نالد : سجاد .... سجاد ....

- بیدار شد .

زن نیم خیز می شود : کسی از سجاد خبر داره ؟ ...

رو به جوان می کند : احمد از برادرت خبری داری ؟ ( سکوت احمد را که می بیند خود را به روی تخت رها می کند و زیر لب می نالد : سجاد مرا آوردند ؟  سجاد ... ( آرام می گرید واسم سجاد را تکرار می کند  )

دختر جوان نزدیک می شود و شانه های مادر را نوازش می کند : آرام باش مادر این قدر بی تابی نکن .

زن : ( نالان ) سجادم ... جوانم .. پرپر شد ، چطور می تونم آرام باشم . بلند بلند گریه می کند .

 دختر هم اشک می ریزد : سجاد راضی نیست تو خودت را این قدر عذاب بدی .

مرد به تخت نزدیک می شود و آرام دستان زن را می گیرد : صبر داشته باش . صبر داشته باش . بی تابی ما چه فایده ای داره ؟ سجاد را برای ما برمی گردونه ؟

صدای مارش نظامی از دور به گوش می رسد .

زن : لعنت به این جنگ که هستی همه را داره نابود می کنه . خدایا ... تا کِِی آتیش این جنگ می خواد همه را بسوزونه ؟ ... این جنگ کِی تموم می شه ؟ در سرتاسر عراق محله ای هست که کشته ای نداده باشه ؟ جوان ها همه کشته شدن ... دیگه بسه ... خدا ... تو رحمی بکن ... دیگه بسه ... چطور راضی شدی برادرا به جون هم بیفتن و خون هم دیگه را بریزن ؟ دیگه بسه ...خدایا خودت به فریاد برس . خدایا... ( می گرید )

پزشک وارد می شود . به زن نگاهی می کند . : آرام باشید . قلبتون ضعیفه ... بی تابی برای شما خوب نیست .

 زن می نالد : سجاد من را کشته اند ... سجاد ... سجاد ...

    پزشک به پدر نزدیک می شه : آرومش کنید . هیجان برای او خطر داره و آرام چیزی به مرد می گوید و خارج می شود . مرد کنار تخت زن می آید و می خواهد او را آرام کند .

زن بی اعتنا به سوی جوان نیم خیز می شود : احمد ... احمد ... درست بگو ... حرف بزن . چرا درست به من نمی گی ؟ سجاد کشته شده ؟..... چه کسی این خبر را به تو داده ؟ خودت او را دیدی ؟... احمد حرف بزن ... مگه تو پیش سجاد نبودی ؟ چرا او را تنها گذاشتی ؟ چرا از هم جدا شدید ؟

 احمد ( با تردید ) من ... من ... من پیش سجاد بودم ...  ما تا لحظات آخر با هم بودیم ...

- پس چرا بدون برادرت برگشتی ؟

- ما با هم توی منطقه ی بدر بودیم ..... دو شب پیش بود که اعلام حمله کردند . نیروهای ما منطقه را درست شناسایی کرده بودند و بهترین وقت  را برای حمله انتخاب کرده بودند . ما به طرف نیروهای ایرانی پیش رفتیم اولش یک حمله ی درست و حسابی بود .. ما 40 کیلومتر توی خاک ایران پیش روی کردیم . سجاد روی یک تانک بود .

مرد : توی خط مقدم ؟

جوان : آره . اون ها جلو پیش می رفتند و ما هم پشت سرشون پیش می آمدیم . سجاد جلوی چشم من بود . ما تند پیش می رفتیم و ایرانی ها عقب نشینی می کردند . یک دفعه خودمون را در حلقه ای از تانک های ایرانی محاصره دیدیم .

زن : ( با تمسخر ) ایرانی ها.... عراقی ها ... چه جنگی بین مردم ایران و مردم عراق هست ؟

مرد جوان ادامه می دهد : ایرانی ها از جلو و پشت سر به ما هجوم آوردند . هیچ کاری نمی توانستیم بکنیم . ارتباطمون با بقیه ی نیروها قطع شده بود . از محل استقرار لشکر خیلی دور شده بودیم .

پدر : شما چه کردید ؟ تانک ها ... شما تانک داشتید ... با آن همه تانک چه کردید ؟

- خیلی از تانک ها آتش گرفته بودند . ایرانی ها از پشت سر و جلو به ما پاتک زدند . ما توی دام تانک های ایرانی افتاده بودیم . خیلی از آن هایی که در خط مقدم بودند اسیر شدند . من سجاد را گم کرده بودم . خط حمله ی نیروهای ما متلاشی شده بود . خیلی ها اسیر شده بودند . خطوط در هم شکسته شده بود . هرکسی به فکر نجات جان خودش بود . همه فرار کرده بودند .

- تو دنبال سجاد گشتی یا فقط به فکر فرار بودی؟

- قیامتی به پاشده بود . ...من نمی دانستم سجاد کجاست . همه ی تانک های ما منهدم شده بودند . ایرانی ها ...مثل یک سیل روی سر ما فروریختند . ( رو به مادر می کند ) من ... من همه جا دنبال او گشتم اما در آن میدان چیزی به جز تانک ها و اجساد سوخته  چیزی باقی نمانده بود . ایرانی ها خیلی نزدیک شده بودند . اگر عقب نشینی نمی کردم کشته یا اسیر  می شدم .

- خوب سجاد چی ؟ از کجا فهمیدی سجاد کشته شده ؟

- بعد از عقب نشینی خلیل این را برای من آورد . ( انگشتری را از جیبش بیرون می آورد و به سوی مادر می رود . ) خلیل تا وقت حمله با سجاد بود . موقع هجوم ایرانی ها او پشت یک تانک سوخته مخفی شده بود . و این انگشتر را در دست سربازی که کنار تانک سوخته بود ، دیده بود . او انگشتر سجاد را می شناخت ... از اون جسد چیز دیگری باقی نمانده بود . انگشتر را بیرون آورده بود و فرار کرده بود ...

  مادر انگشتر را با دقت وارسی می کند . و اشک می ریزد .

- مادر درسته ؟ این انگشتر سجاده ؟

مادر می گرید و انگشتر را می بوسد . مرد نزدیک می شود و انگشتر را می گیرد و با دقت نگاه می کند  دختر هم نزدیک می شود . دختر : مادر این انگشتر .....؟

زن در پاسخ می نالد .

دختر : آخه با دیدن یک انگشتر که نمی شه بگیم کسی کشته شده ... شاید این انگشتر مال کسی دیگر باشه ..

مادر اشک می ریزد ... این انگشتر .. انگشتر خود سجاده ... این نقش روی انگشتر ... این انگشتر فقط مال سجاده .

- آخه این فقط یک انگشتره شاید باز هم کسانی  یک چنین انگشتری داشته باشند ...

- اما این انگشتر چیز دیگری است . کسی همچین انگشتری نداره . این انگشتر یادگار روزهای خوش زندگیمونه . وقتی همه کنار هم زندگی می کردیم ... مادرم هنوز پیشمون زندگی می کرد . رفته بودیم کاظمین . ( انگشتر را می گیرد و حلقه ی آن را نشان می دهد . ) نگاه کنید ... من به انگشترساز گفتم که این نخل را زیر عکس گنبد امام علی حکاکی کنه .. این اسم یا ابوالفضل با خط کوفی ... وقتی که حکاکی می شد ، من بالای سر او بودم  خودم این نقش را سفارش دادم . یکی برای سجاد یکی برای برادرم مصطفی .

مرد دوباره انگشتر را می گیرد و می گوید : درسته این انگشتر سجاده ...

مرد جوان : این انگشتری نیست که با انگشترهای دیگه اشتباه گرفته بشه .. همه این انگشتر را می شناسند . همیشه تو دست سجاد بوده .

       زن همچنان در افکار خود است : هر نقشی از این انگشتر یکی از دل بستگی های ما به عراقه ... نخل های کوفه ... گنبد امام علی ... اسم ابوالفضل ... این را سال ها پیش برای سجاد سفارش دادم ... ( انگشتر را می گیرد و به نقش آن نگاه می کند  )

پرستاری وارد می شود : حالت چطوره اُم سجاد ؟

    غرق در افکار خود می گوید : آن روزها روزهای خوبی برای همه بود . همه با هم زندگی می کردیم .. تا این که صدام روی کار اومد . ... صدام همه ی ایرانی ها را بیرون کرد . آن روزها ایرانی ها در همه ی شهرهای عراق زندگی می کردند ... کار می کردند .... خانه داشتند . اما صدام همه را آواره کرد . پدرم ... مادرم ... خواهرام و برادرم ... همه رفتند .

پرستار : پس شما هم اصلاً ایرانی هستید ام سجاد ؟ چطور تا حالا کسی چیزی نمی دونست ؟

 به تندی به سوی پرستار برمی گردد : توی عراق خیلی ها ایرانی هستند اما هیچ کسی نمی دونه .

( دوباره به فکر فرو می رود ) همه ی خانواده ام رفتند .  اما من ماندم . صدام به من اجازه داد که در عراق بمانم .

( رو به دختر و پسر جوان می کند ) : پدرتون عراقی بود .... همه ی زنانی که شوهر عراقی داشتند . می تونستند تابعیت عراقی بگیرند و در عراق بمانند . خانواده ام رفتند و من ماندم به این امید که این دوران تمام می شود و خانواده ام برمی گردند . اما این دوران بیش از آن که فکر می کردیم طول کشید  جنگ شد ... بین ایران و عراق ! رو به مرد جوان می کند : بین شما و خانواده ی من ! مادرت ! بین شما و اقوام خودتون ! ( رو به بقیه می کند ) بین ایرانی ها و عراقی هایی که تا دیروز باهم مثل دو تا برادر زندگی می کردند ..... یک دفعه چه اتفاقی افتاد که این جنگ به پاشد ؟ ( هیچ کس پاسخی نمی دهد . زن دوباره در افکار خود فرو می رود ).. آن ها رفتند . من از اون ها هیچ خبر ندارم ... خانواده ام زنده اند ؟ مادرم زنده است ؟ می دونه سجاد من توی آتیش جنگ برادر ها سوخته ؟ می دونه من به عزای جوانم نشسته ام ... آخ مادر ... مادر ... کجایی که دخترت را تسلی بدی ؟ آخ مادر ... اشک می ریزد .

پــرده ی دوم

 دختر مشغول مرتب کردن تخت مادر است . چشمانش پر از اشک است . آرام به مادر می گوید :

خوب شد مادر ؟

- خوبه خودت را خسته نکن .

-  می خوای چیزی بیارم بخوری ؟

- نه مادر . نمی تونم .

دختر باز هم به مرتب کردن تخت مشغول می کند .

زن دستانش را روی دستان دختر می گذارد : غصه نخور مادر .... این سرنوشت من بوده .... هر کسی یه جور زندگی می کنه . زندگی من هم این جور رقم خورده .... تمام عمرم را رنج کشیدم .... تمام عمرم را توی غربت و دربه دری به سر بردم ... من بیش از سهم خودم رنج کشیدم . مصیبت های من تمومی نداره ؟

- مادر خودت را ناراحت نکن . بالاخره این جنگ هم تموم می شه . شاید بعد از جنگ ...

-  بعد از جنگ ... قبل از جنگ ... چه فرقی داره ؟ برای منی که رو به مرگم بعد از جنگ و قبل از جنگ چه فرقی داره ؟ مگه ما قبل از جنگ آرامش داشتیم که حالا بعد از جنگ بتونیم روی خوشی را ببینیم ؟ اگه این جنگ ... این جنگ لعنتی هم تموم بشه ... دوباره یه بازی جدیدی شروع می شه ... دوباره برای ما یه خواب جدید می بینند تا ما را به جون هم بندازند . این بازی بزرگانه ... اما در این بازی ما داریم زیر دست و پا له می شیم ... به خاطر هوس بازی و بچه بازی های این بزرگان به خاطر قدرت طلبی یه عده ...  ما باید به جون هم بیفتیم و هم دیگر را بکشیم . مگه ما چه دشمنی با ایران داریم ؟ اون ها از خودمون هستند ... چرا باید به روی برادرا و خواهرهای خودمون شمشیر بکشیم ؟ .... آه ... لعنت بر آن کسی که توی دستای ما تفنگ گذاشت و گفت هم دیگه را به آتیش بکشید . لعنت بر آن کسی که ملت عراق را بازیچه ی دست خودش قرار داد . برای هوس خودش ... برای خودخواهی خودش ... ملتی را به آتیش کشید ... این ملت را دیگه چه کسی  می تونه نجات بده ؟ عراق هم مثل من یه محتضره ... داره می میره ... چی می تونه این محتضر را از مرگ حتمی نجات بده ؟ دیگه چی می تونه یه مادری را  که بچه اش به ناحق کشته شده آرامش بده ؟ هیچ چیزی ! .... من ... من سجادم را ...

ناگهان جوانی هراسان وارد می شود ... احمد ! ... احمد ! مژده بده ... سجاد ... سجاد

- سجاد چی ؟ حرف بزن .

- سجاد کشته نشده ... سجاد کشته نشده ، احمد !   او را دیده اند ....سجاد را دیده اند ... او زنده است .

مرد جوان  : چی می گی ؟ ... حرف بزن خلیل ...

 ( خلیل نفس نفس می زند ) مرد یک صندلی پیش می کشد . بیا بشین ... برایش آب می ریزد ... بیا بگیر بخور و حرف بزن ببینم چی داری می گی ؟ ( خلیل آب را می گیرد و می خورد )

با خوشحالی : مژده بده ابوسجاد ... پسرت زنده است ... زن نیم خیز می شود ...

- درست تعریف کن ببینم .

- من یک جسد سوخته دیدم .. این انگشتر هم دستش بود... این انگشتر را من قبلاً دست سجاد دیده بودم . فکر کردم مال سجاده . من خودم این انگشتر را به احمد دادم . اما اون جسد سجاد نبوده . سجاد کشته نشده .  من اشتباه کردم . سجاد و همه ی اون هایی که باهاش روی تانک بودند اسیر شده اند .

- اسیر ؟

- آره اسیر شده ....اسمش را هم جزو اسرا اعلام کرده اند . من خودم شنیدم . ( رو به زن ) باید خوشحال باشی پسرت اسیر شده . به خدا اسارت توی ایران از موندن توی عراق بهتره . لااقل آن جا خیالت راحته زنده می مونی . ای کاش من هم اسیر شده بودم و از این جنگ لعنتی کنار می موندم ...

- اسیر ؟

- اما این انگشتر ؟

- خوب شاید ما اشتباه کرده باشیم . شاید انگشتر مال کسی دیگه باشه .

- امکان نداره ... من این انگشتر را می شناسم . این نقشی نیست که روی هر انگشتری کنده کاری بشه ... من خودم این نقش را ....

- خوب شاید سجاد انگشترش را به کسی داده باشه .

- توی اون وانفسا کی به فکر انگشتر بوده ؟

- چرا نمی خوای باور کنی ؟ سجاد زنده است . از اسیر شدنش ناراحت نباش .. به خدا اون الآ ن راحته . ما این جا گرفتاریم . ما این جا اسیریم ...

مرد : خدایا شکرت .. پسرم زنده است ... خدایا صد هزار مرتبه شکرت ...

 زن : اون انگشتر ...

- بسه دیگه. حرف این انگشتر رانزنیم . سجاد زنده است . او رادیده اند ... اسمش را هم اعلام کرده اند . دیگه چی می خوای ؟

زن به نفس نفس می افتد : اون انگشتر ...

- چی شد ؟

( خلیل با ناراحتی ) : من خبر بدی به او دادم ؟

- دکتر ... دکتر ...

 (دکتر و چند پرستار وارد می شوند . )

- مگه نگفتم هیجان برای او خوب نیست . نباید خبری را یک دفعه به او بدهید . زندگی او به مویی بنده ...پرستار !  ماسک تنفس ... عجله کن ...

- اما من فقط گفتم سجاد زنده است ... فکر می کردم خوشحال می شه ...

نفس زن دوباره برمی گردد و کمی آرام می گیرد . بعد ماسک را از روی صورتش می کشد .

 - سجاد من زنده است ... سجاد زنده است ... من توی این جنگ پسرم را از دست ندادم .... ( بلند بلند گریه می کند )

- خدا را شکر .. پس خوشحال باش ... سجاد برمی گردد..

- اما این انگشتر ....

- باز هم که حرف انگشتر را زدی... بابا این انگشتر....

- من نگفتم این انگشتر سجاده...

- خوب پس چی ؟

- این ... این انگشتر این انگشتر سجاد نیست . اما گفتم که ..... این انگشتر ها دو تا بودند... یکی انگشتر سجاد .... یکی هم انگشتر مصطفی ... سجاد کشته نشده ... اما من به خاطر این جنگ باید خدا را شکر کنم ؟ این ... این انگشتر مصطفی است ! مصطفای من ! ... برادرم ! ... این جنگ برادرم را ازمن گرفت . پسر من زنده است . اما همان یک برادری که داشتم را از دست دادم . این جنگ ... این جنگ لعنتی ...... مصطفی .... مصطفی   ( هق هق می کند و کم کم صدایش آرام می شود . ) بقیه آرام و حیران به جسم بی جان زن نزدیک می شوند .